زباله دانی به نام فضا

با توجه به اینکه سال ها از آغاز عصر فضا گذشته است و امروزه کشورهای زیادی ماهواره های بسیاری با اهداف و کارکردهای مختلف را به فضا می فرستند، زباله های بسیاری در فضا پراکنده شده اند و به همین دلیل برخی دانشمندان درباره وضعیت زباله های فضایی، ابراز نگرانی کردند و خواستند پیش از آنکه مشکل زباله های فضایی به معضلی مهارناشدنی تبدیل شود، مسوولان سازمان های بین المللی برای حل آن کاری کنند. زباله های فضایی به باقیمانده های موشک های از کارافتاده، تکه های فلزی، ماهواره های از رده خارج و غیرفعال و… می گویند که در فضا پراکنده اند. گزارش های تازه نشان می دهد که وضعیت این زباله ها به مرحله بحرانی رسیده است و محیط فضا بیش از گذشته برای فضانوردان و فضاپیماها خطرناک شده است.

برای مثال زمانی یک تکه فلزی که با سرعت ۲۸ هزار کیلومتر بر ساعت حرکت می کرد، ایستگاه فضایی بین المللی و سرنشینان آن را تهدید می کرد، به طوری که شش فضانورد مستقر در ایستگاه فضایی، آنجا را ترک کردند و ساعت ها در کپسول های نجات ماندند تا خطر رفع شود. به گفته کارشناسان فضایی ۵۰۰هزار تکه در حد ذرات ریز و ۲۲هزار شیء بزرگ تر که حداقل ۱۰سانتی متر قطر دارند و در مدار اطراف زمین در حرکت اند، از جمله مهم ترین زباله های فضایی محسوب می شوند. این در حالی است که با رشد پرتاب ماهواره ها و موشک ها، هر روز بر تعداد این زباله ها افزوده می شود. چهار سال قبل نیز، چین یک آزمایش موشکی انجام داد که در اثر این آزمایش، یک ماهواره هواشناسی منهدم و به ۱۵۰ هزار تکه به اندازه یک یا چند سانتی متر تبدیل شد. در سال ۲۰۰۹ نیز در آسمان سیبری، برخوردی میان یک ماهواره غیرفعال و یک ماهواره در حال خدمت اتفاق افتاد و به سبب آن تعداد زیادی از تکه های فلزات در فضا سرگردان شدند. در ادامه به بررسی انواع روش های جمع آوری این زباله ها می پردازیم:

در یکی از این شیوه های جمع آوری زباله های فضایی، ماهواره ای به فضا پرتاب می شود تا به نزدیکی زباله های فضایی بزرگ مثل قطعات راکت های از کار افتاده برود. این ماهواره، در ادامه موتوری احتراقی را به زباله وصل می کند تا این موتور بتواند زباله را حرکت دهد و به سوی اتمسفر زمین هدایت کند. دانشمندان معتقدند با استفاده از این شیوه می توان سالانه پنج تا ۱۰ قطعه از زباله های فضایی را از اطراف زمین پاک کرد که با توجه به وجود بیش از ۱۷ هزار جرم بزرگ تر از ۱۰ سانتی متر در مدار پایین زمین وجود دارند، اما مشکل اصلی اینجاست که هر یک از این قطعات به تنهایی قادر به ایجاد هزاران خطر جدی هستند.

در روشی دیگر نیز ماهواره هایی را به سوی زباله های فضایی پرتاب می کنند. این ماهواره ها دو بازوی روباتیک دارند که یکی از آنها زباله را نگه می دارد و دیگری موتوری یونی را به آن وصل می کند تا این موتور زباله را به خارج از مدار هدایت کند. سپس ماهواره زباله را رها می کند و به سمت زباله ای دیگر می رود. کارشناسان امیدوارند با این روش بتوان در طول یک سال، پنج تا ۱۰ زباله را از مدار زمین خارج کرد. به گفته محققان شاید انجام این ماموریت ها چندان آسان نباشد، اما تکنولوژی های مورد نیاز آن در حال حاضر وجود دارد. با این همه بزرگ ترین مشکل بر سر راه اجرای این برنامه، نه مشکلات فنی و اجرایی بلکه مشکلات سیاسی است زیرا ممکن است ماهواره های فعال را نیز تهدید کند. به گفته محققان زمانی که سازمانی این قدرت و توانایی را داشته باشد که خود را به زباله های فضایی برساند و آن را از مدار خارج کند، می تواند همین کار را با ماهواره های فعال نیز انجام دهد. چنین عاملی ممکن است مانع اجرای این برنامه شود.

روش دیگر استفاده از کف و اسپری ویژه است. گروهی از دانشجویان ایتالیایی اسپری ویژه ای را ابداع کردند که می توان از آن برای پاکسازی زباله های فضایی استفاده کرد. اسپری ویژه ضدزباله های فضایی، ساخت گروهی از دانشجویان آزمایشگاه روباتیک مهندسی فضایی دانشگاه «فورلی کازنا» در بلونیاست. سازمان فضایی اروپا از میان هشت پروژه دانشگاهی این پروژه را انتخاب کرده و قرار است این اسپری را در قالب برنامه ای با عنوان

«رکسوس/ بکسوس» آزمایش کند. این اسپری با موشکی که در مارس ۲۰۱۲ از پایگاه «کرونا» در سوئد پرتاب خواهد شد، به مدار فرستاده می شود. این اسپری، کف ویژه ای از جنس نوعی پلی اورتان را روی زباله های فضایی پخش می کند. این کف می تواند حداکثر تا ۱۰ برابر حجم اولیه خود منبسط شود. پس از اینکه زباله فضایی در معرض این کف قرار گرفت، دو احتمال وجود دارد:

۱ زباله محکم به ماهواره ای که اسپری می کند، می چسبد و ماهواره می تواند زباله را از مدارهای پرواز خارج کند.

۲ این کف فرآیند سقوط زباله را شتاب می بخشد، به این ترتیب به محض عبور زباله از اتمسفر زمین می سوزد و نابود می شود.

روش دیگر استفاده از تور ماهیگیری برای صید زباله های فضایی است. سازمان فضایی ژاپن می خواهد از یک شبکه فولادی شبیه تور ماهیگیری برای جمع آوری زباله های فضایی استفاده کند. به همین دلیل ژاپن می خواهد توری چندین کیلومتری را برای جمع آوری زباله های فضایی مدارهای اطراف زمین، به فضا بفرستد. یکی از تولیدکنندگان قدیمی تورهای ماهیگیری ژاپن، برای ساخت این تورهای ویژه، با سازمان فضایی ژاپن (JAXA) همکاری کرده است. شرکت «نیتو سیمو» که بیش از صد سال است تورهای ماهیگیری تولید می کند، اکنون در حال تولید تورهای فولادی ریزبافت و نازکی است که می تواند زباله هایی به اندازه خرده سنگ را هم از اطراف زمین جمع کنند. این تورها که چندین کیلومتر طول دارند، روی یک ماهواره نصب می شوند و به فضا می روند و در آنجا از ماهواره جدا می شوند. سپس در اطراف زمین حرکت می کنند و خرده سنگ ها و تکه های فلزی ریز موجود در مسیر خود را جمع می کنند. سپس هنگامی که این تور به سمت اتمسفر حرکت می کند به محض رسیدن به اتمسفر زمین و قبل از رسیدن به سطح زمین می سوزند. شرکت «نیتو سیمو» از شش سال قبل درباره مواد مختلفی که در ساخت این تورها به کار می رود، تحقیق می کند.

به نقل از : شبکه ی اینترنتی آفتاب

کلیه حقوق این سایت ، متعلق به پرتال علمی دانشجویان ایران می باشد و استفاده از مطالب با ذکر نام منبع و درج لینک بلامانع است .